KINH DOANH ĐA CẤP MỘT XU HƯỚNG THƯƠNG MẠI CỦA THẾ KỶ XXI

Kinh doanh đa cấp còn có tên gọi là kinh doanh theo mạng, kinh doanh truyền tiêu, maketting đa tầng … là một ngành kinh doanh ra đời ở Mỹ có phương thức kinh doanh, quản lý riêng , khác với kinh doanh truyền thống. Năm 1941 ông Karl Renborg , một nhà hóa học người Mỹ bị tù đày ở nước ngoài trong điều kiện đói khổ, thiếu thốn. Trở về nước, bắt đầu sự nghiệp kinh doanh, liên tưởng đến những ngày vô cùng khắc nghiệt trong tù, ông đã tạo những thực phẩm dinh dưỡng theo nhu cầu của con người, tạo điều kiện cho mọi người sống khỏe mạnh với đầy đủ các vitamin cần thiết.

Rất may, những ý tưởng của Karl Renborg đã nhanh chóng trở thành hiện thực nhờ vào những thành tựu của cuộc cách mạng kỷ thuật lần thứ 2 cho phép sản xuất được những dược phẩm, thực phẩm đủ điều kiện đưa vào kinh doanh đa cấp và nhờ cả vào những thể chế xã hội luật pháp thích hợp.

Tiêu thụ sản phâm theo kiểu truyền thống là một thách thức lớn đối với Karl Renborg, khi ông không có hệ thống phân phối và nguồn kinh phí để quảng cáo. Bởi vậy sau khi thành lập công ty ông mời bạn bè, người thân đến hợp tác. Quy chế quản lý được giới thiệu ở các buổi đào tạo miễn phí ở công ty. Các hợp tác viên, còn gọi là các nhà phân phối nhân viên Maketting được công ty trả thù lao dưới dạng tiền thưởng, hoa hồng và một số hình thức khuyến khích vật chất khác.

Đây là một phương thức hình thức kinh doanh mới, trừ khâu sản xuất người tham gia kinh doanh được tạo nhiều điều kiện thuận lợi về kinh doanh. Công việc chủ yếu của họ là tuyển người, giới thiệu bán, tiêu thụ sản phẩm, đào tạo những người mới vào theo nội dung, bài bản của công ty. Các hợp tác viên, nhà phân phối, được công ty trả thưởng dựa vào kết quả làm việc theo thời gian (tuần, tháng). Một số người nhầm tưởng gọi khoản thưởng đó là lương để dễ lôi kéo những người khác vào kinh doanh, nói với họ rằng họ có lương, có việc làm, là nhân viên của công ty, để tăng thêm phần hấp dẫn. Điều này làm sai lệch tính chất hoạt động của phương thức kinh doanh đa cấp.

Bên cạnh đó một số người có quan hệ rộng, gặp những điều kiện thuận lợi ban đầu, sau một hai tháng hoạt động đã thu nhập khoảng dăm, bảy triệu đồng, khuếch đại lên khiến mọi người tưởng kinh doanh đa cấp là mỏ vàng, là mạnh đất màu mở dễ làm dễ kiếm tiền.

Sự thực không phải vậy, để “Hái” ra tiền những người thành đạt, những thủ lĩnh trong nghành kinh doanh theo mạng cũng phải “Đổ mồ hôi, sôi nước mắt” phải có chiến lược, phải có tham gia các khóa đào tạo một cách bài bản.

Thực tế tồn tại trên 60 năm của ngành đa cấp cho thấy rằng, từ khi xuất hiện ở nước Mỹ nghành kinh doanh này đã lan truyền ra khắp các châu lục, từ các nước phát triển cho đến các nước đang phát triển. Theo hiệp hội kinh doanh mạng trên thế giới năm 2002 ở Mỹ hơn một nữa tổng số hàng hoa, dịch vụ được thực hiện thông qua kinh doanh đa cấp, doanh số của nghành này là 25.570 triệu USD năm 2002 ở Châu Âu doanh số của một số nước xếp theo thứ tự từ cao xuống thấp là : Pháp (2.884 triệu USD, Đức ( 2.557 triệu USD), Anh (2.024 triệu USD)

(1.736 triệu USD). Ở Nga và một số nước Đông Âu, hoạt động kinh doanh đa cấp phát triển tương đối mạnh,lan tỏa về VIệt Nam qua các nhà phân phối Việt Kiều. Ở Châu Á , thứ tự đó là Nhật : 22.800 triệu USD, Hàn Quốc : 2.9900 triệu USD, Đài Loan: 1.9900 triệu USD, Malaysia : 465 triệu USD, Thái Lan : 444.4 triệu USD.

Ở Việt Nam, ngành kinh doanh đa cấp xuất hiện năm 1999, hoạt động sôi nổi những năm 2000- 2001, hiện có khoảng 28-30 công ty loại này được cấp phép hoạt động tại Hà Nội , tp.Hồ Chí Minh và một số thành phố khác. Các công ty này phần lớn có nguồn gốc sở hữu, liên doanh với các cty Mỹ, Nhật Bản, Thái Lan, Trung Quốc, Đài Loan ….

Ở Việt Nam, kinh doanh đa cấp có tên gọi là bán hàng đa cấp theo Luật cạnh tranh do Quốc Hội thông qua tháng 12-2004

Trên thế giới đã thành lập hiệp hội kinh doanh đa cấp thế giới, Hiệp hội khu vực, Hiệp hội quốc gia … Nhằm tập hợp lực lượng , thống nhất phương thức kinh doanh, hỗ trợ đào tạo, quản lý nghiệp vụ, trao đổi thông tin. Nhiều trường đào tạo, viên nghiên cứu về tâm lý kinh doanh đa cấp, hành vi người tiêu dùng, khoa học kinh doanh theo mạng đã được thành lập để hỗ trợ cho các nhà phân phối, các nhà nghiên cứu, những người yêu thích ngành kinh doanh này

SỐ LIỆU VỀ KINH DOANH MẠNG CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI (Tháng 6-2002)

Theo TS : NGUYỄN TIẾN LỘC

( GĐ Chương trình Đào tạo kinh doanh quốc tế – Viễn phát triển Quốc tế học)