Tôi cảm thấy kinh nghiệm quý báu nhất chính là đừng bao giờ bỏ cuộc, hãy dũng cảm hướng về phía trước, hơn nữa phải không ngừng sáng tạo và đột phá, đột phá chính bản thân mình đến khi nào tìm được phương hướng mới thôi. Ngoài ra còn có một điểm quan trọng hơn, đó là niềm tin ngày hôm nay để đối mặt với tương lai đến từ kinh nghiệm nghiệt ngã của chính chúng ta trong 5 năm về trước. Hôm nay rất gian khổ, ngày mai nghiệt ngã hơn, nhưng ngày kia sẽ tươi sáng nhưng đại đa số chúng ta đều chết ở tối ngày mai và chẳng thể nhìn thấy ánh hào quang của ngày kia. Bởi vậy, làm bất cứ việc gì cũng cần kiên trì.
BỎ CUỘC CHÍNH LÀ THẤT BẠI LỚN NHẤT
Mã Vân: ” Vào những thời khắc gian nan, chúng tôi đưa ra khẩu hiệu: Kiên trì đến cùng chính là thắng lợi. Chỉ cần sống được, tức là chúng tôi vẫn có hy vọng”
Việc Mã Vân coi internet là mục tiêu của mình bắt nguồn từ một chuyến đi Mỹ. Thời điểm đầu năm 1995, chính quyền thành phố Hàng Châu đang triển khai sửa chữa tuyến đường cao tốc Hàng Châu – Khúc Dương (Tỉnh An Huy). Đây là một dự án thu hút vốn đầu tư của chính quyền thành phố, kết quả là một công ty đầu tư của Mỹ đã tham gia vào dự án này, tuy hai bên nhanh chóng đạt được sự đồng thuận và chính quyền thành phố Hàng Châu cũng bắt đầu khởi công, nhưng sau khi công trình tiến hành được một năm, công ty đầu tư Mỹ vẫn dùng dằng không chịu góp vốn đúng thời hạn theo quy định hợp đồng.
Chính quyền Hàng Châu yên định cử người sang Mỹ để liên hệ với công ty trên. Nhằm đảm bảo chắc chắn mọi việc có thể diễn ra thuận lợi, có ý kiến đề nghị cử Mã Vân – Giám đốc Công ty dịch thuật Hải Bác đảm đương nhiệm vụ lần này. Khi đó, Mã Vân mới bắt đầu khởi nghiệp, tuy chưa triển khai được nhiều nghiệp vụ nhưng cũng đã có chút tiếng tăm, rất nhiều nhân vật trong chính quyền và giới thương nhân đã biết đến anh.
Và thế là Mã Vân sang Mỹ làm công tác phiên dịch điều phối, nhưng có một việc ngoài dự liệu: đây không chỉ là một chuyến công tác đơn thuần, mà suýt chút nữa trở thành hành trình mạo hiểm “một đi không trở về”. Sau này, Mã Vân nhắc lại chuyện đó:”Hệt như bộ phim hành động kiểu Hollywood, đặc biệt là sau đó bị xã hội đen truy sát, đến giờ va li của tôi vẫn ở Hollywood”.
Sau khi đến Los Angeles, Công ty Mỹ tuyệt nhiên không đả động đến chuyện hợp đồng, mà cử người đưa Mã Vân đi ăn chơi khắp nơi. Mã Vân được bố trí ở trong một biệt thự xa hoa, công ty Mỹ phái người chuyên phụ trách việc ăn ở cho anh, nhưng Mã Vân đến Mỹ để thi hành nhiệm vụ được chính quyền giao phó, nên anh không có một chút hứng thú với những cám dỗ kể trên.
Kẻ theo dõi Mã Vân cũng cảm thấy điều đó, liền đề nghị anh thử một số trò “kích thích hơn”. Được sự đồng ý của Mã Vân, hắn dẫn anh đến sòng bạc Las Vegas. Trong sòng bạc nhan nhản những đại gia và con bạc khát nước, Mã Vân không muốn cờ bạc, nhưng với tâm lý đã đến thì cứ thử một lần xem sao, anh liền chơi thử trò One-armed Bandit – Tướng cướp một tay – cho vui.
Sau khi trở về từ sòng bạc, Mã Vân bắt đầu cảm thấy có chút bất thường – phía công ty Mỹ không hề có ý đàm phán với anh về chuyện hợp đồng. Đến khi bị truy hỏi liên tục, công ty Mỹ mới chơi bài ngửa với Mã Vân: Họ muốn anh cùng hợp tác, lừa dối chính quyền Trung Quốc để chiếm đoạt tài sản.
Thì ra đó là một công ty lừa đảo.
Mã Vân giật mình tỉnh ngộ thì đã quá muộn. Thân cô thế cô ở nơi đất khách quê người, anh bị giam lỏng, nếu không đồng ý cộng tác thì rất có thể sẽ bị thủ tiêu.
Sau khi vắt óc suy nghĩ vài ngày, Mã Vân giả vờ đồng ý cộng tác. Để có thể trở về Trung Quốc, anh lấy cớ phải về nước khảo sát một số dự án khác. Thời điểm đó ở Trung Quốc, internet vẫn là một khái niệm hoàn toàn xa lạ, nhưng trong thời gian ở Mỹ, ít nhiều Mã Vân cũng tìm hiểu về danh từ này. Sau đó anh liền thương thảo với giám đốc công ty Mỹ về khả năng phát triển ngành internet tại Trung Quốc, nhờ vậy Mã Vân đã được ” phóng thích”.
Ra sân bay, Mã Vân không có tiền mua vé. Giữa lúc đang vò đầu bứt tai, anh nhìn thấy một máy đánh bạc trong phòng chờ, bèn dốc tất cả số tiền còn lại – 25 đôla và cuộc chơi. Và cuối cùng thần may mắn đã mỉm cười với anh trong đúng thời điểm quan trọng nhất: anh đã thắng 600 đôla. Với 600 đôla trong tay, Mã Vân đã nhen nhóm hy vọng được trở về Trung Quốc. Nhưng trong lúc xếp hàng chờ mua vé, anh lại cảm thấy thật trống rỗng, đem theo hy vọng của người dân Hàng Châu tới Mỹ, nhưng lại trở về trong tủi hổ như vậy, quả thật không cam tâm. Mã Vân quyết định thôi không xếp hàng mua vé nữa mà suy nghĩ lại về kế hoạch tiếp theo.
Bỗng nhiên, trong đầu anh chợt hiện ra cái cớ đã giúp mình thoát thân – Internet, một lĩnh vực hoàn toàn lạ lẫm. Mã Vân biết rất ít về nó, nhưng hồi ở trong nước, có lần anh từng nghe một đồng nghiệp nước ngoài kể rằng anh rể của cậu ta hùn vốn với bạn bè kinh doanh dịch vụ internet tại Seattle.
Đằng nào cũng đến đây rồi, không thể dễ dàng trở về tay trắng. Mã Vân liền xách hành lý theo lộ trình đi Seattle. Tuy internet là một khái niệm mới mẻ, nhưng bằng khứu giác nhạy bén, anh biết chắc rằng đây sẽ là thứ có thể giúp anh thay đổi và cứu vãn tình thế.
Trên con đường vươn tới đỉnh cao của sự nghiệp, chúng ta luôn phải đối mặt với những khó khăn, trắc trở thế nay hoặc thế khác. Chỉ khi nào dám đối diện, gạt bỏ khó khăn để bước tiếp, chúng ta mới có cơ hội để thành công. Newton đã từng nói: “Người thắng cuộc thường gặt hái thành công trong thời gian 5 phút kiên trì cuối cùng”.
Nhà trường tổ chức một cuộc thi chạy Marathon, rất nhiều học sinh đăng ký tham gia. Tiểu Lưu có năng khiếu chạy Marathon, đã giành không ít giải thưởng lớn nhỏ, vì vậy mọi người đều cho rằng ngôi quán quân vẫn thuộc về cậu ấy. Nhưng không ngờ một hôm, Tiểu Lưu bị thương ở chân, đành phải bỏ cuộc. Hôm thi đấu, cậu ta ngồi ở khán đài để quan sát. Một câu bạn nhìn có vẻ không mấy nổi bật trong số rất nhiều vận động viên đã thu hút sự chú ý của Tiểu Lưu.
Cậu bạn đó gầy gò thấp bé, dáng điệu lơ ngơ, ngay từ khi xuất phát đã nhanh chóng tụt lại đằng sau. Vì thời tiết nóng nực nên nên không ít vận động viên bỏ cuộc giữa chừng, trú vào bóng râm hai bên đường để nghỉ dưỡng sức. Cậu bạn gầy gò đó tuy chạy cuối cùng, có lẽ vì mệt quá nên ngã dúi dụi mấy lần, đầu gối toe toét máu nhưng vẫn không bỏ cuộc, mà lấy nước lọc dội lên vết thương rồi tiếp tục chạy.
Dần dần đuối sức, lại thêm chấn thương đầu gối, cậu bạn đó chạy ngày càng chậm lại, tụt hẳn vài vòng so với người dẫn đầu. Khi tốp đầu đang bức phá để về đích, rất nhiều vận động viên ở tốp sau bỏ cuộc, rẽ ra nghỉ ở đường pitch. Chỉ có cậu bạn gầy gò đó vẫn chầm chậm chạy về đích. Tiểu Lưu không khỏi tò mò: Cậu ấy kiên trì như vậy, rốt cuộc để làm gì?
Tiểu Lưu bèn tìm gặp cậu bạn thấp bé kia:”Cậu bị thương, lại còn tụt sau nhiều người như vậy, chắc chắn không thể đoạt giải, tại sao vẫn muốn chạy tiếp?”Cậu ấy lau mồ hôi mỉm cười: ” Đối với tớ, có thể chạy hết quãng đường đã là chiến thắng rồi”.
“Chiến thắng ai cơ?”
“Chiến thắng chính mình”.
Câu nói của cậu bạn kia khiến Tiểu Lưu suy nghĩ rất lâu. Đầu tiên, con người phải chiến thắng bản thân, sau đó mới có tư cách chiến thắng người khác. Làm bất cứ việc gì cũng giống như thi đấu, định nghĩa về thành công và thất bại cũng chỉ là tương đối. Cậu bạn gầy gò đó tuy thua trong thi đấu, nhưng đã chiến thắng chính mình, đối với cậu ấy, như vậy là đã thành công. Còn Tiểu Lưu thắng nhiều cuộc thi như vậy, nhưng vì bị đau mà từ bỏ cơ hội được thi đấu, đối với cậu ấy, đó chính là thất bại.
Bỏ cuộc là thất bại lớn nhất. Chính Mã Vân đã từng nói: “Tôi không biết định nghĩa thành công ra sao, nhưng biết rõ thế nào là thất bại, đó chính là bỏ cuộc.”
Nếu năm đó Mã Vân từ Mỹ về thằng Hàng Châu chứ không đi Seattle thì chắc chắn sẽ không thể có Alibaba ngày hôm nay; nếu hồi đó sau khi trượt đại học, anh chấp nhận làm lao động phổ thông chứ không quyết tâm thi lại đến ba lần thì cũng sẽ không có Mã Vân của hiện tại.
Trên đường đời, chúng ta có thể đổ mồ hôi sôi nước mắt, có thể dừng bước hay quay ngược trở lại, nhưng chỉ cần không từ bỏ, chắc chắn sẽ có một ngày chúng ta được nhìn thấy ánh bình minh. Rất nhiều những tài năng xuất chúng, chỉ vì không chịu nổi sức ép từ bên ngoài mà để tuột mất thành công trong những thời khắc quan trọng nhất. Khi đứng trước thất bại và khó khăn, bỏ cuộc giống như lời nguyền của ác quỷ, khiến bạn rơi vào vực thẳm của sự lãng quên. Niềm tin vươn lên càng lớn, xác suất thành công sẽ càng cao.
KHÔNG CÓ CÔNG MÀI SẮT, CHẲNG CÓ NGÀY NÊN KIM
Mã Vân: ” Rất nhiều thanh niên buổi tối năm nghĩ ra cả ngàn ý tưởng, nhưng sáng dậy vẫn đi trên con đường cũ. Khởi nghiệp không quyết định ở việc bạn có ý tưởng, ước mơ hay suy nghĩ vượt trội hay không, mà cần phải xem bạn có sẵn lòng hy sinh tất cả, dốc toàn lực để thực hiện nó, cho đến khi chứng minh được rằng điều đó là đúng hay không.”
Đời người là một sự lựa chọn, bạn chọn cách sống tự lực cánh sinh, an phận thủ thường hay phụ thuộc vào người khác, tất cả đều được quyết định bởi mục tiêu ban đầu mà bạn đã xác định.
Sau khi xác định rõ mục tiêu mang internet về nước, biến nó trở thành sự nghiệp tiếp theo của mình, Mã Vân bất chấp quan điểm và ý kiến của những người khác, nghiêm túc bắt tay vào thực hiện. Anh nói:” Khi mới bắt đầu dấn thân vào ngành internet, tôi cũng chưa dám chắc có thành công hay không. Chỉ nghĩ rằng khi làm bất cứ việc gì, cho dù thất bại hay là thành công thì cũng đều phải thử, phải xông pha, nếu không được vẫn có thể quay đầu lại; nhưng nếu không làm, mãi đi trên con đường cũ thì vĩnh viễn chẳng thể có sự phát triển mới.”
Sau khi đến Seattle, Mã Vân tìm được công ty của anh rể người đồng nghiệp ngoại quốc nọ. Công ty đó quy mô rất nhỏ, chỉ có 5 nhân viên. Trong văn phòng làm việc đơn sơ, Mã Vân nhìn thấy vài thanh niên đang ngồi trước máy vi tính làm những việc mà anh hoàn toàn không hiểu, như thể đang lạc vào một thế giới khác.
Anh rể của người ngoại quốc đó tên là Sam. Sam nhiệt tình tiếp đón Mã Vân, giới thiệu ngắn gọn cho anh về cách sử dụng máy vi tính, còn hướng dẫn Mã Vân nhập từ khóa cần tìm kiếm vào thanh công cụ, ngay lập tức có thể cho ra nội dung mà anh mong muốn. Mã Vân thử nhập từ “beer”, kết quả cho ra nhiều nội dung như bia Mỹ, bia Nhật và bia Đức nhưng lại không có bia Trung Quốc. Mã Vân lại thử nhập thêm từ “Chinese”, kết quả màn hình hiển thị:”No Data”.
Việc không tìm được bất cứ nội dung gì liên quan tới Trung Quốc khiến Mã Vân bắt đầu muốn thành lập một công ty chuyên kinh doanh trên internet ở trong nước. Điều đầu tiên anh nghĩ tới là đưa thông tin về Công ty Dịch thuật Hải Bác lên mạng internet, để nhiều người biết đến hơn. Khi nh trình bày ý tưởng đó với Sam, anh ta lập tức đồng ý.
Căn cứ vào yêu cầu của Mã Vân, Sam và những đồng nghiệp của mình đã lập ra một trang web về Công ty dịch thuật Hải Bác chỉ sau mấy tiếng đồng hồ tập trung làm việc. Trang web khi đó rất đỗi sơ sài, trên trang nhất chỉ giới thiệu sơ qua về tình hình hoạt động của công ty, niêm yết mức giá và số điện thoại liên hệ. Nhưng khi đó, Mã Vân quả thật đã được mở mang tầm mắt.
Sau khi trang web được đưa lên mạng, Mã Vân không quá để tâm, bởi ngày ấy anh vẫn chưa ý thức được hết sức mạnh to lớn của internet. Trang web được thiết kế xong lúc 9 giờ sáng, sau đó Mã Vân đi dạo chơi một vòng quanh Seattle. Buổi tối khi trở về, có 5 bức thư điện tử đang chờ anh. Đọc những bức thư điện tử với nội dung muốn bàn chuyện làm ăn với mình, trực giác mách bảo anh rằng: Internet sẽ thay đổi cả thế giới. Đúng lúc đó, Mã Vân nảy ra một ý định: Phải về nước lập nghiệp, xây dựng một trang web, thu nhập tư liệu về các doanh nghiệp trong nước rồi đưa lên internet, công bố với toàn thế giới và kinh doanh trên phạm vi toàn thế giới!
Ngay buổi tối hôm trở về Trung Quốc, Mã Vân liền gọi 24 người bạn thân thiết đến nhà để nói chuyện, họ đều là những học viên lớp học ban đêm do anh giảng dạy và đều hoạt động trong lĩnh vực ngoại thương. Mã Vân nhận thấy họ có thể nắm bắt được cơ hội kinh doanh mới mẻ này. Nhưng chẳng ngờ sau khi giảng giải một hồi, chỉ có duy nhất một người tỏ ý đồng tình, còn lại đa phần đều có vẻ rụt rè, ái ngại.
Sau khi suy nghĩ cặn kẽ một đêm, Mã Vân vẫn quyết định theo đuổi internet, hiện thực hóa ước mơ của mình. Trang mạng do anh lập nên không lâu sau đó chính là Trang vàng Trung Quốc (Chinapages).
Sau này, tuy Mã Vân khẳng định rằng mình đã lập nghiệp một cách mơ hồ, như một kẻ mù cưỡi trên lưng hổ, hoàn toàn không biết cuộc đời rồi sẽ ra sao, nhưng anh vẫn một dạ vững tin rằng internet sẽ có đóng góp rất lớn cho nhân loại.
Kiên trì là một điều cực kỳ quan trọng. Sở dĩ rất nhiều người thất bại khi lập nghiệp là do họ đứng núi này trông núi nọ, không toàn tâm toàn ý làm việc mà mình mong muốn.
Khi chuẩn bị về hưu, doanh nhân nổi tiếng trong giới làm ăn bèn tổ chức một bữa tiệc chia tay mọi người. Trong buổi tiệc, có người muốn ông tiết lộ bí quyết thành công. Vị doanh nhân đó liền sai người chuyển quả cầu sắt khổng lồ treo trên giá gỗ ra giữa sảnh chính, sau đó hai nhân viên khác vác ra một cái búa tạ, đặt cạnh quả cầu.
Vị doanh nhân đó hỏi:” Ai có thể khiến quả cầu này lắc lư?”
Vài thanh niên xung phong, dùng búa tạ đập vào quả cầu đang treo, nhưng dù cố gắng đập mạnh đến mấy đi chăng nữa, quả cầu vẫn không hề động đậy. Nhìn mấy thanh niên bó tay hết cách, vị doanh nhân ung dung rút một chiếc búa nhỏ từ trong chiếc áo, gõ chậm rãi, một lần, hai lần, ba lần,…
10 phút, nửa tiếng, rồi một tiếng đồng hồ trôi qua, vị doanh nhân vẫn thong dong gõ chiếc búa vào quả cầu, đám người vây quanh đã đứng ngồi không yên, bắt đầu nhốn nháo, đột nhiên một cậu bé chỉ vào quả cầu và hét thật to:” Lắc lư rồi, lắc lư rồi” Mọi người nhìn chăm chú, quả thật dưới lực tác động từ chiếc búa, quả cầu dần lắc lư với biên độ rất nhỏ. Thì ra, đó chính là bí quyết thành công mà vị doanh nhân muốn nhắn nhủ với mọi người: Muốn có thành công, bắt buộc phải có đủ sự kiên trì và nghị lực để không dao động trước những yếu tố khách quan.
Ông trời không bao giờ tuyệt đường sống của con người, bất cứ chuyện gì đều có cách giải quyết. Nhưng điều đó còn phụ thuộc vào việc liệu bạn có thể kiên trì tới cùng, chuyên tâm giải quyết vấn đề khi đối mặt với khó khăn hay không. Khi ý tưởng xây dựng trang web vấp phải sự phản đối của mọi người, nếu Mã Vân không kiên định tới cùng mà quay đầu tìm kiếm mục tiêu mới, có lẽ anh cũng rất khó thành công.
Trên con đường thành công, tập trung vào một mục tiêu là yếu tố vô cùng quan trọng. Có người ngưỡng mộ Einstein vì những thành tựu được cả nhân loại công nhận, nhưng lại không hề hay biết những nỗi vất vả của ông khi phải làm việc cật lực mười mấy tiếng một ngày; có người ngưỡng mộ vòng nguyệt quế trên đầu nhà vô địch Olympic, nhưng không thấy được giọt mồ hôi nước mắt của họ khi dày công khổ luyện.
Do đó, đừng bao giờ ngưỡng mộ những gì người xung quanh có được, mà phải xem trên con đường phấn đấu để hướng đến mục tiêu, bản thân chúng ta đã cố gắng tới đâu.
Mã Vân:” Năm 2001, bong bóng Internet Vỡ tan, ba mươi mấy công ty, theo tôi nhớ bây giờ tất cả đều đã đóng cửa, chỉ còn công ty của chúng tôi vẫn tiếp tục tồn tại. Chúng tôi là người kiên trì với mối tình đầu, kiên trì với ước mơ, vì vậy mới có thể trụ vững đến ngày hôm nay.”
Trung tướng Patton – nhà chỉ huy quân sự nổi tiếng của Lục quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh Thế giới lần II – đã từng nói:” Phải không biết sợ, không hề biết sợ, không bao giờ biết sợ! Hãy ghi nhớ, từ bây giờ cho tới khi thắng lợi hoặc hy sinh, chúng ta phải vĩnh viễn không biết sợ!” Trước lý tưởng, Mã Vân vẫn giữ tinh thần không hề nao núng, dù khi đó không ai ủng hộ, nhưng anh vẫn chạy vạy vay mượn khắp nơi, cùng với số tiền tích cóp được hơn 20 ngàn nhân dân tệ để lập ra Chinapages.
Sau khi lập ra trang web, Mã Vân bắt đầu triển khai các hoạt động quảng bá và thuyết phục các doanh nghiệp chi tiền để đưa dữ liệu lên trang web của mình. Nhưng đại đa số các doanh nghiệp khi đó vẫn không hiểu Internet là gì, thế nên mỗi khi quảng bá về trang web, mọi người đều nhìn anh bằng con mắt khác lạ, họ cho rằng gã đàn ông thấp bé nhẹ cân này không thực tế, chỉ là đồ lẻo mép.
Nhớ lại những ngày tháng đó, Mã Vân vẫn bồi hồi xúc động:” Hồi đó quả thật vô cùng thê thảm, giống như kẻ lừa đảo. Tôi nói với mọi người rằng có một thứ như vậy, sau này phải làm thế này, thế kia, nhưng chẳng một ai tin cả.”
Cuối cùng, Mã Vân bắt đầu chuyển qua thuyết phục bạn bè. Vì lòng tin với anh sau nhiều năm quen biết, một số người bạn cũng đồng ý đưa dữ liệu công ty mình len trang Chinapages. Quả thật không thể kể hết nỗi gian truân vất vả trong giai đoạn đó, nhưng đu thế nào chăng nữa, Mã Vân vẫn từng bước triển khai hoạt động kinh doanh của mình. Hơn nữa, một số doanh nghiệp sau khi hợp tác với Chinapages, quả thật cũng đã thu được những lợi ích thiết thực Thoòng qua ưebsite, điều này góp phần làm tăng uy tín cho Mã Vân. Sau khi xây dựng được nền tảng vững chắc, Mã Vân bắt đầu vươn mình, trang Chinapages của anh ngày càng lớn mạnh và phát triển. Tháng 8 năm 1995, China Telecom bắt đầu đổ bộ vào thị trường Thượng Hải, Mã Vân cũng bám sát sau lưng, lần lượt triển khai nghiệp vụ đến từng thành phố trong phạm vi cả nước.
Mã Vân mang theo cái danh”kẻ lừa đảo” bôn ba khắp nơi, tìm kiếm khách hàng và giới thiệu về mạng Internet. Hồi đó, anh cho rằng:” Internet là món chạy cự ly ba ngàn mét, sẽ ảnh hưởng sâu sắc tới cuộc sống loài người trong tương lai 30 năm về sau, bạn buộc nhanh như thỏ và bền bỉ như một con rùa.”
Rốt cuộc, sau khi ra mắt loạt trang chủ đầu tiên của Trung Quốc, điển hình như Câu lạc bộ bóng đá Quốc An – Bắc Kinh, Chinapages bắt đầu được ngày càng nhiều khách hàng biết đến và quan tâm. Đến cuối năm 1997, doanh thu của Chinapages đạt 7 triệu nhân dân tệ. Con đường của Mã Vân ngày càng hanh thông.
Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang. Với bối cảnh xã hội không ngừng biến đổi, con người ngày càng hiểu hơn về Internet, bắt đầu có nhiều người nhảy vào tranh bát cơm của Mã Vân. Sau khi nhận được học vị tiến sĩ Viện Công Nghệ Massachusset, Dương Triều Dương về nước và thành lập nên Công ty Sohu dưới sự hậu thuẫn tài chính của giáo viên hướng dẫn. Sau đó, trang web oihw.com ra đời, không lâu sau, net.cn cũng hoà mạng.
Trước tình hình cạnh tranh ngày càng khốc liệt, Mã Vân bắt đầu cân nhắc kế hoạch “Bắc tiến” nhằm tìm kiếm cơ hội phát triển lớn hơn. Anh đong đạc tuyên bố:” Chúng tôi không đè bẹp được họ, nhưng họ cũng đừng hòng bố chết được chúng tôi.”
Trong một lần diễn thuyết, Mã Vân phát biểu:” Sau khi có được một lý tưởng, toi nghĩ rằng điều quan trọng nhất là đưa ra một lời hứa cho chính mình, hứa rằng mình nhất định sẽ làm được điều đó. Có rất nhiều nhà sáng nghiệp hay nghĩ rằng điều kiện này không đủ, điều kiện kia không có hay điều kiện nọ chưa chín muồi. Vậy nên làm thế nào? Điều quan trọng nhất của một nhà sáng nghiệp chính là sáng tạo nên điều kiện, vì nếu như mọi cơ hội đều đã chín muồi thì cơ hội nhất định sẽ không đến lượt chúng ta. Khi bạn vững tin vào một việc gì đó, hãy hứa với chính mình rằng mình đã chuẩn bị sẵn sàng để làm 5 năm, làm 10 năm, làm 20 năm và khi đã thực hiện được nó, toi tin rằng bạn sẽ bước những bước thật lâu dài.”
“Bạn có thể thất bại, nhưng ko thể mất đi tinh thần kiên định”. Đó là một quan niệm sống mà Mã Vân luôn tin tưởng. Cho đu mục tiêu bạn đã xác định là gì, bất luận việc thực hiện khó khăn tới mức nào, một khi đã đặt chân lên con đường theo đuổi lý tưởng thì cần phải có khao khát mãnh liệt để kiên trì tới cùng, như day dứt mối tính đầu đầy lãng mạn, cần phải đối mặt với thử thách, khắc phục khó khăn với 100% nhiệt huyết. Trong bối cảnh áp lực từ bên ngoài càng gia tăng, Mã Vân vẫn kiên định xây dựng Chinapages, đầu tư 100% công sức cho việc phát triển trang web.
Trong rừng sâu có hai viên đá, viên A nói với viên B:” Chúng mình ở trong chốn thâm sơn cùng cốc cả ngàn năm như vậy thật vô vị, chi bằng thử một lần ra thế giới bên ngoài xem sao?”
Viên B rất không bằng lòng, nó lưu luyến những tháng ngày an nhàn trong rừng núi, sợ ra ngoài sẽ gặp nhiều nguy hiểm. Viên A năm lần bảy lượt rủ rê, nhưng viên B vẫn một mực từ chối.
Rốt cuộc, viên A một mình lăn xuống núi theo đong nước suối, trải qua sương gió và sự dùi mài của tự nhiên. Sau rất nhiều năm, viên A vượt qua biết bao khó khăn thử thách, trở thành viên đá quý hiếm, được con người trưng bày trong viện bảo tàng. Còn viên B sợ khó khăn, nếp mình trong đêm tối, bị người ta xúc quẳng vào thùng xe, đem đi xây nhà. Viên B vô cùng hối hận vì ngày đó không nghe lời viên A cùng nhau xuống núi, bằng không hôm nay cũng có thể nằm trong tủ trưng bày.
Mã Vân giống viên đá thứ nhất, không cam chịu cuộc sống tầm thường, không sợ đối diện khó khăn để hiện thực hoá giá trị cuộc đời. Đừng để ánh sáng lý tưởng bị che lấp bởi lớp bụi trần ai, khi chưa thể thực hiện lý tưởng, chúng ta cần giữ tâm thế tích cực phấn đấu không mệt mỏi. Đó là thái độ đối với bản thân và cũng là trách nhiệm đối với lý tưởng.
Sau khi Alibaba phát triển lớn mạnh, Mã Vân nhớ lại những tháng ngày gian nan thuở lập nghiệp:” 7-8 năm trước Alibaba chưa có tiếng tăm, chúng tôi chưa có thương hiệu, không có tiền mặt, mọi người cũng chưa tin vào thương mại điện tử. Ngày đó tuyển người khó vô cùng, chúng toi còn đùa nhau rằng trên đường chỉ cần gặp những người biết đi, không thương tật nặng, không thiểu năng trí tuệ thì đều tuyển hết. Nhưng sau 5-6 năm, đội ngũ nhân viên của chúng tôi đã có rất nhiều tiền, mọi người đều cảm thấy thành công. Tại sao vậy? Tôi nghĩ đó là vì chúng tôi tin tưởng rằng mình là người bình thường, tin tưởng rằng chúng tôi có thể cùng nhau thực hiện thành công một số việc. Vì vậy, tôi cho rằng đối với những nhà sáng nghiệp, việc dành cho mình một ước mơ, một lời cam kết, một sự kiên trì là điều hết sức quan trọng.”
KIÊN TRÌ TRONG ĐAU KHỔ ĐỂ CHẾT TRONG SUNG SƯỚNG
Mã Vân:” Đừng bao giờ so bì với người khác về sự may mắn, tôi chưa bao giờ nghĩ mình may mắn hơn người khác, mà chỉ giàu nghị lực hơn họ. Trong thời khắc khó khăn nhất, họ đã không thể vượt qua, nhưng tôi có thể cố gắng thêm một giây, rồi hai giây.”
Sau khi tới Bắc Kinh, Mã Vân ý thức được tình hình nghiêm trọng hơn rất nhiều so với những gì mà anh dự đoán. Trước tình thế đó, Mã Vân dự định bắt tay từ khâu thông tin – tuyên truyền. Anh mang theo một số bài viết, đăng tải trên các tờ báo để tạo dựng thanh thế cho Chinapages, còn tổ chức vài buổi họp báo, tiếc là hiệu quả mang lại không thật tốt.
Sau năm 1997, thị trường internet tại Bắc Kinh dần trở nên sôi động, nhiều doanh nghiệp của nước ngoài cũng nhảy vào cuộc, nhưng đối với một người không kinh nghiệm cũng chẳng có vốn liếng như Mã Vân, khẳng định chỗ đứng tại Bắc Kinh quả là một bài toán nan giải. Vì vậy sau khi cân nhắc kỹ càng, Mã Vân trở lại Hàng Châu, bắt đầu vạch ra mục tiêu phát triển tiếp theo.
Họa vô đơn chí, Chinapages rơi vào khủng hoảng. Ngày đó, Công ty điện tín Hàng Châu phát triển rất mạnh, cạnh tranh quyết liệt với Chinapages. Số vốn đăng ký của Công ty điện tín Hàng Châu là 24 triệu nhân dân tệ, trong khi số vốn đăng ký của Chinapages chỉ vỏn vẹn 20 ngàn nhân dân tệ. Có thể thấy tiềm lực tài chính của Công ty điện tín Hàng Châu vô cùng hùng hậu, hơn nữa còn có nguồn lực của chính quyền. Trong khi đó, Chinapages của Mã Vân vô cùng yếu ớt, vẫn đang trong giai đoạn vật lộn để tồn tại. Để phân chia thị trường Chinapages, Công ty điện tín Hàng Châu còn lập nên một trang web có cái tên na ná là Chinesepages.com, động thái này càng khiến Mã Vân bị động hơn. Với mục đích đưa Chinapages thoát khỏi tình cảnh khó khăn, Mã Vân quyết định tìm kiếm nguồn lực để tăng cường sức sống cho trang web.
Sau khi cân nhắc kỹ càng, Mã Vân quyết định hợp tác với Công ty điện tín Hàng Châu, Công ty điện tín Hàng Châu chiếm 70% cổ phần, Chinapages chỉ chiếm 30% cổ phần. Hợp tác chưa bao lâu, hai bên đã nảy sinh bất đồng, Mã Vân và ban lãnh đạo Công ty điện tín Hàng Châu không thống nhất được ý kiến trong rất nhiều vẫn đề, nhưng do đối tác sở hữu lượng cổ phần lớn hơn, nên Mã Vân không có quyền quyết định.
Dần dà, Mã Vân cảm thấy áp lực, buộc lòng phải nói lời chia tay với Công ty điện tín Hàng Châu. Việc Mã Vân rời khỏi Chinapages là một sự kiện lớn, rất nhiều nhân viên khởi nghiệp cùng anh đều muốn đồng loạt xin thôi việc, nhưng Mã Vân khuyên họ ở lại, suy cho cùng làm lại từ đầu là một việc vừa gian khổ vừa mạo hiểm, nhưng một vài người vẫn nhất quyết đi theo anh.
Rời khỏi Chinapages, Mã Vân nhận lời mời của chính phủ một lần nữa Bắc tiến, dẫn theo những đồng sự thân cận cùng mình gia nhập Bộ ngoại Thương Trung Quốc. Khi đó, Mã Vân nhậm chức Tổng Giám đốc của Ban thông tin thuộc Trung tâm thương mại điện tử quốc tế Trung Quốc (EDI), một đơn vị dưới trướng của Bộ ngoại thương, anh nhận lời mời đến Bắc Kinh là để xây dựng trang wed cho EDI. Nhưng trong quá trình đó, Mã Vân lại một lần nữa bất đồng ý kiến với đơn vị chủ quản của mình.
EDI muốn anh xây dựng một trang nội bộ, nhưng Mã Vân cho rằng trong thời đại này mạng nội bộ đã quá lỗi thời, cương quyết yêu cầu lập trang web trên internet. Song Mã Vân không được quyết định mà phải nghe theo sự sắp xếp của các quan chức chính phủ, anh đành bắt tay vào xây dựng một mạng nội bộ. Nhưng kết quả, hiệu suất vận hành của mạng nội bộ đó hệt như dự liệu của Mã Vân, sớm lâm vào cảnh tiêu điều ảm đạm.
Lần thứ hai đến Bắc Kinh lập nghiệp, đội ngũ của Mã Vân tổng cộng gồm 12 người phân chia công việc, mỗi người bao trọn một vào lĩnh vực. Lầu Văn Thắng quản lý hoạch định phương án, Tạ Thế Hoàng phụ trách tài chính, Tôn Đan Vũ quản lý việc xây dựng và quảng bá trang web, Bành Lôi, Trương Anh quản lý công tác hành chính, phương diện kỹ thuật do Ngô Vịnh Minh và Chu Nguyệt Hồng phụ trách.
Hồi đó, nhóm của Mã Vân ở trong ký túc tập thể của Bộ Ngoại Thương, điều kiện sinh hoạt khá gian khổ, đặc biệt do đã quen cách sống “Giang nhân tài tử” ở Giang Nam, nên lại càng khó thích nghi với cuộc sống tại Bắc Kinh. Hằng ngày bắt xe buýt đi làm, đi sớm về khuya, dường như chẳng bao giờ nhìn thấy ánh mặt trời.
Dù trong môi trường sống và làm việc khắc khổ như vậy, các thành viên trong nhóm vẫn có thể tự tìm kiếm niềm vui, làm việc gì cũng bên nhau như một đại gia đình. Vào cuối tuần, cả nhóm thường đến dùng bữa tại một nhà hàng sủi cảo Đông Bắc, lần nào cũng gọi món Hà hầm nấm, không khí hết sức vui vẻ và đầm ấm. Khi cao hứng, Lầu Văn Thắng còn tặng mọi người một bản nhạc guitar.
Mã Vân yêu cầu rất cao về tố chất tự thân của mỗi nhân viên, anh thường nhắc nhở: “Chúng ta buộc phải tự nâng tầm bản thân, nếu không sẽ bị xã hội đào thải.” Để bồi dưỡng kiến thức cho nhân viên, Mã Vân còn tổ chức lớp học vào buổi tối, giúp mọi người nâng cao trình độ tiếng Anh.
Tuy gian khổ nhưng bằng bản lĩnh và sự quyết tâm, một lần nữa Mã Vân cùng đội ngũ của mình nhanh chóng tạo dựng được thành công tại Bắc Kinh, đó là điều rất đáng tự hào. Nhưng vấn đề đã nảy sinh ngay sau đó, Mã Vân phát hiện ra mình lại một lần nữa lâm vào tình cảnh như khi ở Hàng Châu: không được tự do hoàn toàn, không thể thi triển hết tài năng. Dưới sự lãnh đạo có phần cứng nhắc của lãnh đạo, rất nhiều ý tưởng của anh không thể thành hiện thực.
Quan trọng hơn, Mã Vân ý thức được môi trường Internet của Trung Quốc đang chuyển mình, nếu tiếp tục hoang phí thời gian tại đây, có thể sẽ bỏ lỡ cơ hội ngàn năm có một. Sau một hồi đắn đo cân nhắc, Mã Vân một lần nữa quyết định chia tay Bắc Kinh để trở về Hàng Châu.
Anh triệu tập tất cả mọi người, nói với họ về dự định của mình, đồng thời phân tích những mặt lợi hại giữa việc đi và ở, để tự họ đưa ra quyết định:” Tôi định quay về Hàng Châu, các cậu có thể tiếp tục trú dưới bóng mát của Bộ Ngoại Thương và ở lại Bắc Kinh, sẽ có thu nhập không tệ. Nếu muốn đi nơi khác, tôi cũng có thể giới thiệu các cậu cho những công ty lớn như Sina, Yahoo… Dù sao tôi cũng đã quyết định trở lại Hàng Châu, nếu các cậu muốn theo tôi về que khởi nghiệp lần hai, lương tháng chỉ còn vẹn 500 tệ, không có tiền taxi, làm việc ngay tại nhà tôi, có thể thuê phòng trọ ở khu vực lân cận. Toi cho các cậu ba ngày suy nghĩ.”
Sau khi nghe xong, tuy mọi người vẫn tranh luận gay gắt vì chưa ai lý giải nỗi quyết định của anh, nhưng cuối cùng họ vẫn nhất loạt đồng ý cùng Mã Vân trở về Hàng Châu lập nên sự nghiệp của riêng mình. Tuy kế hoạch Bắc tiến gặp trắc trở, nhưng Mã Vân đã có dịp chứng kiến tấm chân tình mà mọi người dành cho mình.
Trên thực tế khoảng nửa năm đó, Mã Vân cũng nhận được rất nhiều lời mời làm việc với mức đãi ngộ hậu hĩnh từ các công ty Internet lớn, ví dụ như đảm nhận chức vụ Tổng giám đốc Yahoo Trung Quốc hoặc liên kết hợp tác với Sina… Nhưng anh đều cự tuyệt không chút do dự. Vì trong lòng anh vẫn đang ấp ủ một hoài bão lớn lao hơn.
Cứ như vậy, Mã Vân gánh trên vai tương lai của tất cả mọi người để trở lại Hàng Châu, bắt đầu xây dựng vùng trời lý tưởng của riêng mình.
Trước khi tạm biệt Bắc Kinh, anh dẫn đội ngũ của mình đi thăm Vạn Lý Trường Thành. Đứng trên Trường Thành tAm trạng mọi người vô cùng ủ dột, đặc biệt là Mã Vân. Trải qua bao nhiêu ngày tháng cố gắng hết mình, bỏ ra biết bao nhiêu công sức như vậy, cuối cùng vẫn hoàn tay trắng. Nhưng anh vẫn không hề bản chí, quyết xốc lại tinh thần để một lần nữa giương buồm ra khơi!
Kiên cường là gì? Trải qua biết bao gian nan vất vả, đắng cay ngọt bùi, bạn mới có thể hiểu thế nào là kiên cường. Trách nhiệm là gì? Đó là sự chăm chỉ, nỗ lực và kiên trì với lý tưởng, dẫu chỉ hơn người khác một chút. Đó chính là trách nhiệm của bạn.” Câu nói trên chính là cảm xúc chan thực của Mã Vân sau khi chia tay Bắc Kinh.
Không phải bất cứ ai cũng đều thành công, nhưng có người sẽ thành công, vậy đó là ai? Mã Vân cho rằng những người luôn kiên định với mục tiêu, sẵn lòng nằm gai nếm mật để thực hiện lý tưởng của mình, biết hoàn thiện bản thân và đóng góp cho xã hội trước sau gì cũng sẽ thành công. Anh nói:” Tôi không phải người dùng Bái thuyết thành công, mà chỉ muốn thông qua sự thất bại của người khác thế nào để suy ngẫm xem mình nén làm gì để tránh đi vào vết xe đổ đó. Hoặc thông qua sự thành công của người khac để suy ngẫm xem tại sao họ lại được như vậy, mình cần học hỏi kinh nghiệm và cả tinh thần gì của họ.”
Sau hai lần Bắc tiến liên tiếp gặp trắc trở, Mã Vân vẫn không hề hối hận hay từ bỏ mục tiêu ban đầu của mình, không những vậy niềm tin trong anh ngày càng sắt đá:” Chúng ta có mặt trên thế gian này không phải để khởi nghiệp, không phải để làm việc, chúng ta đến đây để trải nghiệm cuộc sống.” Mã Vân coi những điều đó là một phần của cuộc sống, anh kiên trì mục tiêu của mình, nhưng không bao giờ vì vội vàng thực hiện mục tiêu mà mơ hồ bản ngã và thái độ của bản thân.
Trong số 12 người đồng sự theo Mã Vân rời khỏi Chinapages, có một cô gái tên là Lý Vân. Lý Vân là thư ký đầu tiên của Mã Vân, trước đó là học sinh của anh tại lớp tiếng Anh ban đêm. Sau đó, Lý Vân gia nhập Chinapages, ngoài nhiệm vụ làm thư ký riêng, cô còn kiêm nhiệm quản lý nhân sự và tài chính của công ty. Lý Vân làm việc cho Chinapages trong hai năm liền, có thể nói một dạ trung thành với Mã Vân.
Tháng 11 năm 1997, khi Mã Vân cùng các đồng sự khăn gói rời khỏi quê hương, chuẩn bị lên Bắc Kinh khởi nghiệp, Lý Vân cũng là một trong số đó. Khi ấy Lý Vân đã lập gia đình, nhưng vì tình nghĩa nên vẫn theo chân Mã Vân Bắc tiến. Song cô nhanh chóng nhận thấy cuộc sống nơi đất khách que người có thể sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới hôn nhân của mình, vì vậy sau một tháng ở Bắc Kinh cô đành rời bỏ đội ngũ của Mã Vân để quay lại Hàng Châu làm việc cho một công ty mỹ phẩm. Sau này, khi trở về Hàng Châu lập nghiệp lần thứ hai, anh từng mời Lý Vân quay lại công ty nhưng vì nhiều nguyên nhân khác nhau nên cô đã từ chối.
Số phận con người về cơ bản luôn được quyết định bởi sự lựa chọn trong những thời điểm mang tính chất bước ngoặt. Lựa chọn có chính xác hay không, rất có thể sẽ quyết định đến sự sinh tồn và chất lượng cuộc sống sau này. Cho đến giờ, số phận của những người nguyện đi theo anh và những người đã từng từ bỏ anh đã khác nhau một trời một vực.
Mục tiêu là kim chỉ nam của đời người, khi bạn đặt ra mục tiêu rất cao cho bản thân và dốc toàn lực để thực hiện, đu cuối cùng bạn không thể hoàn thành mục tiêu nhưng điều thu hoạch được chắc chắn sẽ lớn hơn rất nhiều so với những người chỉ thấy lợi ích trước mắt. Rất nhiều người hằng ngày làm việc quần quật nhưng cũng chỉ đủ ăn, chấp nhận với sự tầm thường của bản thân; nhưng cũng có rất nhiều người khác không cam chịu an phận thủ thường, họ trải qua biết bao thăng trầm chìm nổi, cuộc sống có vẻ vấp bênh, nhưng do trong lòng luôn kiên định mục tiêu nên chắc chắn đến một ngày nào đó, họ sẽ bay cao hơn, xa hơn.
